Wat vindt u waardevol vanaf 1970?

Bij monumenten denken we vaak aan gebouwen uit lang vervlogen tijden. Veel ervan is door werkgroepen van historische verenigingen zoals de onze, in de jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw, in kaart gebracht. Op de website van de gemeente Utrecht is daarvan de weerslag te vinden.

De gemeenteraad van Utrecht heeft de wens uitgesproken om nu ook te inventariseren wat waardevol, beeldbepalend of momumentaal is uit de periode 1970 – 2008. Anders dan vroeger, gaat het hierbij niet alleen om gebouwen, maar ook over bijvoorbeeld een bepaalde landschapsinrichting, groenmonument, waterwerk, enz.

Uiteraard worden onder meer de historische verenigingen hier weer bij betrokken. De Historische Vereniging Vleuten, De Meern, Haarzuilens en Leidsche Rijn is gevraagd om mee te werken aan de inventarisatie van alles dat wij waardevol vinden van ons gebied en stamt uit de periode 1970-2008. Wij willen daartoe graag een werkgroep oprichten die ons hierin helpt. Wilt u hier aan meewerken, laat het dan aub weten via info@histvervdmh.nl.

Na de zomer zal een formele aftrap plaatsvinden (hoogstwaarschijnlijk digitaal) met een webinar door Bettina van Santen van de afdeling Erfgoed van de gemeente Utrecht. Zij is als architectuurhistorica gespecialiseerd in de 20e eeuw en heeft onder meer al prachtige en zeer interessante boeken geschreven over 200 jaar scholenbouw, het familiebedrijf van Jongerius en een monumentaal werk over de naoorlogse wijk Overvecht.

14 oktober: “Leven langs de Hogeweide in de middeleeuwen”, een lezing door Marieke Arkema & Jeroen van der Kamp

Op woensdag 14 oktober 2020 organiseert de Historische Vereniging een lezing door stadsarcheologen Marieke Arkema en Jeroen van der Kamp. Beide waren betrokken bij de opgravingen voor dat het stadscentrum Leidsche Rijn Centrum en de wijk Hogeweide gebouwd werden.

Ruim 900 jaar hebben langs de weg de Hogeweide in Leidsche Rijn (Utrecht) mensen gewoond en gewerkt. Langs de weg, dat als een lint door het landschap slingerde, lagen al vanaf de elfde eeuw boerderijen, opslagschuren, hooibergen, akkers en weilanden. Uit archeologisch onderzoek blijkt dat de bewoning zich over een afstand van 1,5 kilometer uitstrekte en inmiddels is de Hogeweide het best gedocumenteerde middeleeuwse bewoningslint in Utrecht. In de elfde eeuw zijn de gronden in het bezit gekomen van verschillende kapittels in Utrecht. Een kapittel was een gemeenschap van geestelijken die verbonden was aan een kerk of klooster en zij beheerden de gronden vanuit een grote, luxe boerderij. Om het land te bewerken werden pachters aangesteld, die langs de Hogeweide in eenvoudige boerderijen woonden.

De archeologen Jeroen van der Kamp en Marieke Arkema van de gemeente Utrecht vertellen wat tot nu toe is teruggevonden van de bewoners van toen. Luxe boerderijen met bijzondere metaalvondsten, maar ook eenvoudige boerderijerven met een materiële cultuur die overeenkomt met die van andere middeleeuwse boerenerven.

De locatie voor deze bijeenkomst is de Boerderij de Hoef, Hogeweide 6, 3541 BC Utrecht.

Datum: woensdag 14 oktober 2020, aanvang 20:00 uur. Zaal open 19.30 uur

Kosten €5,- per persoon. Leden HV €2,50 korting

Verplicht vooraf opgeven activiteiten@histvervdmh.nl  Informatie: Wim de Vrankrijker, (activiteiten HV) 06-54242160

N.b.: Uiteraard volgen wij alle Covid-19 richtlijnen vanuit het RIVM. Blijf daarom ook onze berichtgeving volgen aangaande deze activiteit!

Juninummer (’20) van ‘Rond Leidsche Rijn en Vleutensche Wetering’

In juni is het juninummer van ‘Rond Leidsche Rijn en Vleutensche Wetering’ weer verspreid onder onze leden.

Juni-nummer 2020
Juni-nummer 2020

Deze editie bevatte weer een groot aantal interessante artikelen waaronder:

  • ‘Een onterechte liquidatie’ door Arnold van Dijk
  • ‘Een vervlogen tijd vastgelegd door vroegere dorpsbewoner Chris Schut’ door Evalien van ‘t Veen
  • ‘Onze monumentendoor Veronique Voorn-Verkleij

‘Een onterechte liquidatie?’ door Arnold van Dijk

Het is maandagavond 9 oktober 1944. Aan de Enghlaan in Vleuten zit boer en NSB’er Hendrik van der Grift om 20.45 uur met drie huisgenoten in de keuken. Het werk voor die dag zit erop. Er is even een moment van ontspanning voordat het tijd is om het bed op te zoeken. Dan gaat de keukendeur open. Opeens staan er drie gemaskerde en gewapende mannen rond de tafel. Zij richten hun wapens op Van der Grift en schieten. Nog voor iemand iets kan doen zijn de mannen weer verdwenen, Van der Grift dood achterlatend. Zijn huisgenoten blijven ongedeerd. Op de  grond liggen vijf lege hulzen van negen mm.

In Vleuten verspreidt het nieuws van de aanslag zich de volgende dag razendsnel. Ongeloof overheerst naast onbegrip en ook verontwaardiging. Van der Grift staat bekend als ‘een goede NSB’er’, een nette man die geen vijanden had. Mijn vader schrijft in zijn dagboek: ‘gisteravond is Van der Grift vermoord door vijf gemaskerde mannen. (Hoeveel jaar zou het geleden zijn dat er op Vleuten een moord gepleegd is?). Hij had enkele weken geleden zijn radio bij de burgemeester ingeleverd met de tijding dat hij geen NSB’er meer wilde zijn. Men hoort hem veel prijzen; ook voordien mocht men hem toch wel. Hij gaf veel aan de armen, verkocht de aardappels voor 10 cent per kilo en eieren voor 10 cent per stuk etc.’

Uit angst voor represailles duiken veel mannen in Vleuten onder. Op 11 oktober arresteren de Duitsers enkele leiders van het verzet in huizen aan de Utrechtseweg en ‘t Zand. Blijkbaar was men geïnformeerd over hun namen en  verblijfplaatsen. De volgende dag worden Th. Bakker en K. Spanjersberg op fort de Bilt in Utrecht gefusilleerd. Lees meer in het juninummer.

Terug naar de pagina over ons tijdschrift.

 

‘Een vervlogen tijd vastgelegd door vroegere dorpsbewoner Chris Schut’ door Evalien van ‘t Veen

In deel 1 ben ik begonnen met het levensverhaal van Chris Schut (1912-2000) met de nadruk op zijn jaren in De Meern en zijn werk dat daaraan te linken is. In dit tweede deel zal ik ingaan op zijn ontwikkeling als tekenaar en hoe hij zijn omgeving zeer gedetailleerd bleef vastleggen. Hij werd daarom gevraagd om tekeningen te maken voor een boekenserie, waaronder het deel Gezichten langs de Oude Rijn, bij ons bekent als de Leidse Rijn. Als afsluiting zal ik later in deel 3 voornamelijk schrijven over het deel van zijn werk dat gewijd is aan ‘de oprukkende stad’ voor zover dat aan onze regio te linken is.

Chris had volgens eigen zeggen: “een onverklaarbare behoefte tot tekenen, die me met de moedermelk is ingegeven.’

In zijn werkzame leven, dat ruim een halve eeuw omspant, heeft hij honderden documentaire tekeningen gemaakt. Zij zijn te vinden in de archieven van de gemeenten Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, in de Atlas van Stolk en in het Nederlands Spoorwegenmuseum, maar ook in particuliere verzamelingen.

Gedurende de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog verscheen in het Utrechts Nieuwsblad van zijn hand een serie tekeningen van kastelen en buitenplaatsen in de Vechtstreek; met daarbij een historische beschrijving.

In het werk dat hij in opdracht van de gemeente Utrecht maakte, legde hij de veranderende stad Utrecht vast in tekeningen die een prachtig kleurrijk stadsbeeld opleverden, uit het tijdperk van voor de kleurenfotografie. Zijn nauwgezette pentekeningen waren uitermate geschikt als krantentekeningen, maar daarnaast maakte hij gebruik van olieverf en van de aquareltechniek. Zijn eigen stijl is meestal in het vaste schetsblok-formaat in sobere potlood-uitvoering. Kleur heeft een ondergeschikte rol. Hij signeerde vaak verschillend: (Chr. Schut FEC of Chr. Schut MF).

Chris Schut heeft veel actuele gebeurtenissen in en om Utrecht vastgelegd in opdracht van kranten, zoals het liefdadigheidsconcert ten behoeve van het Rode Kruis in 1950. Op de tekening staat onder andere de handtekening van Koningin Juliana en van bijvoorbeeld de treinramp in Harmelen (1962). Lees meer in het juninummer.

Terug naar de pagina over ons tijdschrift.

‘Onze monumentendoor Veronique Voorn-Verkleij

In 1989 kwam de definitieve inventarisatie gereed van beeldbepalende monumenten en waardevolle objecten in de gemeente Vleuten-De Meern. In deze lijst waren 270 panden en overige objecten opgenomen, waaruit later de definitieve lijst van gemeentelijke monumenten werd samengesteld. In de inventarisatie waren nogal wat tuinderswoningen opgenomen. De meeste hiervan hebben de monumentenstatus niet gehaald. Een aantal is inmiddels zelfs afgebroken. Toch zijn deze panden beeldbepalend voor het voormalig tuinbouwgebied. Op een bloedhete woensdagmiddag in augustus heb ik een rondje gefietst langs veel van deze panden. Ondanks dat de kassen zijn gesloopt en de nieuwe wijken praktisch in de achtertuin zijn gebouwd, is er nog veel moois uit het tuinbouwtijdperk te genieten.

Afbeelding 0: kaartje

We beginnen het rondje op de Alendorperweg, vanouds het hart van het tuinbouwgebied in Vleuten. De beschrijving van de huizen komt uit de Monumenteninventarisatie van de Provincie Utrecht (MIP). De map met alle toen beschreven panden en objecten is ons geschonken door bouwbedrijf Kok uit De Meern die aan deze inventarisatie heeft meegewerkt.

Het eerste huis uit de MIP, Alendorperweg 2, is afgebroken. Het was het huis van H.G. Algra gehuwd met Riek Serton. Zij hadden samen met Alendorperweg 4 een tuinderij die liep tot het huidige ‘Gat van Serton’, (zie de beschrijving bij nr. 4).

De eerste tuinderswoning die we nu tegenkomen is Alendorperweg 4. De MIP zegt hierover: Dit evenwijdig aan de Alendorperweg gelegen, in blokmotief gepleisterd, bakstenen woonhuis met aangebouwde schuur is gebouwd rond 1915.  Het langgerekte complex bestaat uit een duidelijk onderscheiden woonhuis met een met pannen gedekte (afgewolfde) mansarde kap. Het lagere schuurgedeelte heeft ook een mansarde kap. In de haaks op de weg staande voorgevel bevindt zich links de deur met rechts daarvan twee schuifvensters met luiken; boven zijn twee kleinere vensters. De rechter zijgevel van het woonhuis heeft twee gelijke schuifvensters met luiken als de voorgevel. Het woonhuis is lichtgeel gepleisterd en heeft een imitatie natuursteenvoeg. Lees meer in het juninummer.

Terug naar de pagina over ons tijdschrift.