15 oktober: “Middeleeuws Utrecht in de wereld: de ‘internationale betrekkingen’ van Utrecht en omgeving” een lezing door Prof. Dr.Marco Mostert

Prof. dr. Mostert
Prof. dr. Mostert

Op dinsdag 15 oktober (’19) organiseert de Historische Vereniging een lezing door Prof. Dr. Marco Mostert over de internationale betrekkingen in de middeleeuwen in de regio Utrecht. Professor Dr. Mostert  heeft diverse boeken gepubliceerd over de ontwikkelingen van Nederland in de betreffende periode.

Maar al te vaak wordt de geschiedenis van Utrecht bekeken vanuit een ‘Nederlands’, ‘Utrechts’, of ‘regionaal’ perspectief. Daar is op zichzelf niets mis mee, maar aandacht voor de relaties die de inwoners van stad en regio onderhielden met verder gelegen gebieden dreigt daardoor wat onderbelicht te blijven. En dat, terwijl er heel wat te zeggen is over de rol van Utrecht binnen grotere politieke gehelen (het Romeinse rijk, het Duitse rijk), internationale handelsnetwerken, en de netwerken van de Kerk. Mensen uit de regio werkten als soldaat in de Romeinse legioenen, als missionaris onder de heidense Duitsers, en als notaris in de laatmiddeleeuwse pauselijke bureaucratie. En via de Utrechtse bisschop speelde de regio een relatief grote rol in de politieke geschiedenis van het Duitse rijk. Aan de hand van enkele voorbeelden wordt ingegaan op de rol die Utrecht speelde in de ‘Wereldgeschiedenis van Nederland’.

Marco Mostert is hoogleraar Middeleeuwse Geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Hij doet onderzoek naar de middeleeuwse schriftcultuur, maar houdt zich ook bezig met de vroegmiddeleeuwse geschiedenis van de noordelijke Nederlanden.

Locatie: Boerderij de Hoef; Hogeweide 6 te Utrecht (Leidsche Rijn). Aanvang 20:00 uur. Kosten €5,- per persoon, Leden: € 2,50 korting

Graag vooraf opgeven activiteiten@histvervdmh.nl

Zondag 13 oktober: ‘De Schervendokter over Utrechtse topvondsten’, een lezing door Alexander van der Bunt

Op zondag 13 oktober organiseert Castellum Hoge Woerd samen met de Historische Vereniging een lezing door Alexander van de Bunt over Utrechtse topvondsten. Deze lezing is een onderdeel van Expeditie Hoge Woerd en is in het kader van de Nationale Archeologiedag.
Tijdens Expeditie Hoge Woerd wordt het castellum omgetoverd tot een heuse opgravingslocatie met tal van activiteiten voor jong en oud. Naast de lezing is er onder meer een 3D-rondleiding en een workshop Sieraden van scherven; kinderen kunnen via het ‘archeologiepad’ de wereld van archeologie ontdekken en een Romeinse metamorfose ondergaan.  Het volledige programma staat vanaf september online.

Elk jaar worden honderden vondsten gedaan in de provincie Utrecht, elk met een eigen en soms wel een curieus of bijzonder verhaal. Tijdens deze lezing duikt Van der Bunt achter alle nieuwe inzichten die deze vondsten hebben opgeleverd en raadsels die nog wachten om opgelost te worden.
Lang niet alle geschiedenis is opgeschreven en in boeken terecht gekomen: er zijn perioden of plaatsen waar archeologen en historici maar weinig vanaf weten. Vondsten helpen met het invullen van die ‘witte vlekken’ in onze kennis van het verleden. Vondsten uit de grond kunnen een aanwijzing zijn dat ter plaatse ooit een kasteel, boerderij, nederzetting, begraafplaats of zelfs een cultusplaats heeft gestaan. Ze kunnen ons veel vertellen over waar mensen vandaan kwamen, handel dreven, hun dagelijks leven inrichtte en de wijze waarop zij dingen deden. Elk object is daarom een puzzelstukje die bijdraagt aan onze kennis over het verleden.

Alexander van de Bunt is werkzaam als archeoloog bij Landschap Erfgoed Utrecht en weet als geen ander hoe Nederland er in de afgelopen eeuwen uit heeft gezien. Regelmatig publiceert hij verhalen over Utrechtse vondsten met een bijzonder verhaal op UtrechtAltijd. Laat hem een vondst zien, en hij weet precies hoe hij het verleden weer tot leven moet wekken. In 2020 wordt zijn eerste boek verwacht over Germanen, Kelten en Romeinen in de Lage Landen.

De lezing vindt plaats in Castellum Hoge Woerd, (studio) Hoge Woerdplein 1, 3454 PB Utrecht.
Aanvang lezing 15.00 uur. Meer info via https://www.museumhogewoerd.nl/agenda/

Kaarten enkel te bestellen via de website van Museum Hoge Woerd . Entree: €3,00

Let op de locatie heeft beperkte capaciteit, dus kom op tijd want Vol = Vol !!

14 september: Open monumentendag 2019

Op zaterdag 14 september vindt weer de Open monumenten dag plaats. Het thema van de landelijke Open Monumentendag is dit jaar Kunst & Vermaak. Daarnaast heeft de stad Utrecht nog een thema: ‘175 jaar Utrecht spoorstad’.

Tussen 10.00 en 17.00 uur worden bijna tachtig monumenten opengesteld, verdeeld over drie routes: twee wandelroutes met als thema Kunst & Vermaak,  ‘De Negen Muzen’ en ‘Vermaak vroeger en nu’ en een derde fietsroute ‘175 jaar Utrecht Spoorstad.

Dit jaar zijn in ons gebied o.a. de Broederschapshuisjes en de Torenpleinkerk in Vleuten en de Metaalkathedraal in De Meern geopend voor het publiek. De Broederschapshuisjes zijn geopend van 10:30 uur tot 16:30 uur en de Metaalkathedraal van 9:00 tot 17:00 uur.

Daarnaast zal deze dag ook een fietstocht worden georganiseerd. Deze fietstocht is ontwikkeld door Beleef Leidsche Rijn i.s.m. de Historische Vereniging.

9 juli: Lezing over de Oude Hollandse Waterlinie door Jan van Es (RHC VV)

Op dinsdag 9 juli om 19.30 uur is er een lezing over de Oude Hollandse Waterlinie bij het Regionaal Historisch Centrum (RHC Vecht en Venen) in Breukelen. De lezing wordt gegeven door historicus Jan van Es die u de Oude Hollandse Waterlinie in al zijn glorie zal toelichten. De lezing is onderdeel van ‘Archief Onder Water’, een tentoonstelling die door de Stichting Oude Hollandse Waterlinie is samengesteld en van 2 juli tot 16 augustus 2019 bij het RHC Vecht en Venen in Breukelen is te zien.

Meer informatie op de website van het Regionaal Historisch Centrum (RHC Vecht en Venen) en graag vooraf aanmelden.

8 juli ‘Dienaren van de Verenigde Oost-Indische Compagnie’ een lezing door Chris Woerden en Niek de Kort (SHHV)

Maandag 8 juli zullen Chris Woerden en Niek de Kort in Woerden een lezing verzorgen bij onze zustervereniging, de stichting Stichts-Hollandse Historische Vereniging.

Vele honderden gewone inwoners van het Sticht-Hollands grensgebied monsterden aan bij de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) en bereikten, als ze geluk hadden, de uithoeken van de wereld. De VOC wordt vaak gezien als een van onze historische hoogtepunten. Tegelijkertijd is het ook een periode om stil te staan bij de keerzijde van dit economische succes voor de elite van kooplieden. Wat te denken van de arbeidsomstandigheden van de scheepsbemanningen? En wat spookte het leger van dit bedrijf uit in het Verre Oosten? Was de handel altijd wel zo eerlijk? Het beeld dat we ooit op school meekregen van de Gouden Eeuw en de VOC is natuurlijk gekleurd. Hedendaagse inzichten zorgen voor kanttekeningen, nuances en soms opmerkelijke, nieuwe feiten. Aan de basis van deze inzichten ligt onderzoek.

In deze bijzondere ‘dubbellezing’ schetst Chris Woerden de achtergronden van de gewone burgers die een of meer reizen maakten voor de VOC. Wie waren die mensen, welke beroepen oefenden ze uit en hoeveel keerden er eigenlijk terug? Zijn er onder deze dienaren van de VOC familienamen te vinden die ook nu nog voorkomen? Voorafgaand aan deze presentatie schetst Niek de Kort de hoofdlijnen van de opkomst, bloei en verval van de VOC in de zeventiende en achttiende eeuw.
Chris Woerden deed onderzoek naar de betrokkenheid van de bewoners van de Proosdijlanden bij de VOC. Dit gebied grenst ten noorden aan het werkingsgebied van de SHHV en hij zal proberen ook iets te schetsen van de betrokkenheid van mensen hier. Hij vertelt zijn verhaal ‘vanuit historisch perspectief zonder ethische bril’.

Uit het bestuderen van monsterrollen, routes, rekeningen, handelswaar en de dagelijkse gang van zaken op de schepen, stelt hij een fascinerend beeld op van de gewone mensen die zorgden voor de economische voorspoed. Van sommige opvarenden heeft hij een wat uitgebreider verslag.
Niek de Kort verzorgt de uitgebreide inleiding en schetst hoe de VOC is ontstaan, hoe die was georganiseerd en welke strategie deze multinational voerde. Het is de context waarin het reilen en zeilen van de gewone mensen beter te begrijpen valt.

Toegang: gratis. Locatie: Locatie: De Dam, Wilhelminaweg 79, 3441 XB Woerden.

27 september: ‘Terug in de tijd’ in het Raadhuis Vleuten!

Wegens het grote succes van de eerdere avonden wordt op vrijdag 27 september (2019) alweer de zevende editie van ‘Terug in de tijd’ georganiseerd.

Ad van Zoeren
Ad van Zoeren

Tijdens deze speciale avond over de historie van Vleuten zal dorpsbarbier Ad van Zoeren wederom in het verleden van het dorp Vleuten duiken.

Hoe is Vleuten ontstaan? Hoe leefde men in Vleuten door de jaren heen? Een indrukwekkende tijdreis waarin we Vleuten op een andere manier leren kennen.  Ad van Zoeren zal zijn rijke kennis over Vleuten en zijn nog nooit vertoonde unieke verzameling historische beelden en ansichtkaarten inbrengen in een passende entourage. M.b.v. in de afgelopen maanden gemaakte dronebeelden en filmopnamen van lokale bezienswaardigheden heeft Ad nog een extra dimensie toegevoegd aan zijn reeds populaire lezingenreeks.


Locatie: Raadhuis Vleuten, Pastoor Ohllaan 39, 3451 CB Vleuten. Toegang/Entree: 7,50 euro. Inloop met koffie/thee: vanaf 19.30 uur. Aanvang spreker: 20:00 uur. Afsluiting rond ca. 22.00-22.30 uur.

S.v.p. aanmelden via een email naar info@raadhuisvleuten.nl. Er zijn maximaal 50 plaatsen beschikbaar.

16 juni: de historische voorstelling ‘Huis en de Haar’

Op zondag 16 juni viert de Muziekschool in Vleuten haar 50-jarige bestaan met een groot jubileumfeest in de kasteeltuin van Kasteel De Haar. Naast diverse optredens door cursisten en docenten, vindt er op het podium een meeslepende historische voorstelling plaats: ‘Huis en de Haar.’

Vorig jaar hield Ad van Zoeren, dorpsbarbier te Vleuten en mede-oprichter van de Historische Vereniging, een lezing over de geschiedenis van het oude Haarzuilens, De Haar. De muziekschool heeft deze lezing als uitgangspunt genomen voor haar jubileumvoorstelling en daar een eigen historisch verhaal van gemaakt. Met Ad van Zoeren als verteller, speelt het verhaal zich af in De Haar tegen het einde van de negentiende eeuw, wanneer de ‘Baron zijn uit de ruïnes verrezen nieuwe Kasteel de Haar beziet, maar nog niet tevreden is. Hij wil een tuin, een hele grote, voorname en indrukmakende tuin. Maar hoe gaat hij dit aanpakken…?’

Op deze dag zal tevens in de Chatelettoren van het kasteel het oude carillon van de muziekschool geplaatst worden, op de plek waar vroeger de bel van het oude kasteel gehangen heeft. De bel zelf bevindt zich nu ergens in een oude stal in een van de voorsteden van Parijs.

Voor meer informatie en het bestellen van kaartjes kunt u terecht op: https://muziekendansschool.nl/jubileumvoorstelling-50-jaar-kunstencentrum-nieuwe-vaart/

10 september: Lezing van Erik Graafstal over de opgravingen bij de Rijnbedding (zomer ’19)

Dinsdag 10 september zal Museum Hoge Woerd een lezing verzorgen over spectaculaire vondsten aan de Rijnbedding, pal naast Castellum Hoge Woerd. Deze lezing zal worden verzorgd door Erik Graafstal.

De jongste opgravingen hebben een nieuw licht geworpen op de grensrivier en alles wat zich daarlangs afspeelde. Dit gaat van vissen en vee weiden tot minder alledaagse zaken, zoals offers en misschien wel krijgshandelingen.

Locatie: Castellum Hoge Woerd, (studio) Hoge Woerdplein 1, 3454 PB Utrecht. Aanvang lezing 20:00 uur.

U kunt zich opgeven voor deze lezing via de website van Museum Hoge Woerd. De entree betreft 5,- voor niet-leden en 2,50 voor leden van de Historische Vereniging.

Let op: de zaal heeft een beperkte capaciteit, dus vol is vol !

8 mei: ‘Landschappen langs de Limes in Romeinse tijd’, een lezing door Marieke van Dinter

Marieke van Dinter
Marieke van Dinter

4 t/m 12 mei vindt dit jaar weer de Nationale Romeinenweek plaats.

Op woensdag 8 mei (2019) organiseert de Historische Vereniging, samen met Castellum Hoge Woerd , i.k.v. deze Romeinenweek, een lezing over de landschappen langs de Limes in de Romeinse tijd. De lezing zal worden verzorgd door Marieke van Dinter.

Tijdens de lezing zal Van Dinter ingaan op de invloed van het landschap op de Romeinse militaire infrastructuur van West Nederland: de ligging van de Romeinse forten, de wachttorens en de Limes-weg aan de Oude Rijn – van fort Vechten tot aan de kust bij Katwijk. Deze verdedigingslinie is namelijk aangelegd in een dynamisch rivierenlandschap. Uit de landschapskaart die zij heeft vervaardigd ontstaat een grootschalig beeld van de potenti?le beschikbare ruimte voor de aanleg van militaire en infrastructurele werken, inheemse nederzettingen, en de mogelijkheden voor landbouw en veeteelt en houtopslag.

Marieke van Dinter is in Utrecht afgestudeerd als fysisch geograaf in de Kwartair Geologie, specialisatie Geomorfologie Laagland. Sinds 1997 werkt zij bij ADC Archeoprojecten en bestudeert zij ondermeer op opgravingen de profielwanden van de putten om inzicht te krijgen in de bodemopbouw. Daarmee kan zij het landschap v??r, tijdens en na de archeologische bewoning vaststellen. Daarnaast is zij recentelijk gepromoveerd aan de Universiteit van Utrecht op de landschapsontwikkeling en de invloed daarvan op de bewoning in het West-Nederlandse rivierengebied in de Romeinse tijd en Middeleeuwen.

De lezing zal plaatvinden in de Studio van Museum Hoge Woerd, Hoge Woerdplein 1 in De Meern. (3454 PB Utrecht)
Entree: 5,- Leden: 2,50

Zaal open: 19:30 uur. Aanvang: 20:00 uur.
S.v.p. aanmelden via activiteiten@histvervdmh.nl
Informatie: Wim de Vrankrijker: 06-5424.2160

19 maart: ‘De plundertochten van Maarten van Rossum door Holland en Utrecht’, een lezing door Sander Wassing

Maarten van Rossum
Maarten van Rossum

Dinsdag 19 maart zal drs. Sander Wassing een lezing verzorgen over de middeleeuwse krijgsheer Maarten van Rossum.

De beruchtste veldheer van de zestiende eeuw was Maarten van Rossum (ca. 1490-1555):?Blaken en branden is het sieraad van de oorlog?. Zijn lijfspreuk werd door hem en zijn soldaten omgezet in meedogenloze daden. Kerkklokken, zendboden en rookkolommen aan de horizon waarschuwden mensen dat de “gelderaers” in aantocht waren. Van Rossum stond in de zestiende eeuw bekend als de “Gelderse Atilla” en de “gesel van de boeren”?

Landsheer Karel V (1500-1558) koesterde de ambitie om alle Nederlandse provincies aan zijn gezag te onderwerpen. Dat betekende dat hij ook het hertogdom Gelre bij zijn gebieden wilde voegen; een ambitie waar de Gelderse hertogen zich uiteraard fel tegen verzetten. De gewone man kreeg de rekening gepresenteerd van het conflict dat tot 1543 steeds hoger opliep. Decennialang hield Maarten van Rossum, in dienst van de Gelderse hertogen, door terreur en guerrillaoorlogvoering de Nederlanden in zijn greep. Die dreigingen kwamen in het jaar 1527 dichtbij voor de inwoners van het Sticht Utrecht. De stad Utrecht en het slot van de bisschop, Huis Ter Eem bij Eembrugge, werden toen door Van Rossum ingenomen. Dit betekende dat soldaten de regio onveilig maakten.

Wie was Maarten van Rossum en wat dreef hem? Welke krijgsbuit streek hij op en welke tactieken werden gebruikt? Waren zijn plundertochten succesvol? Deze en andere vragen worden tijdens de lezing aan de orde gesteld.  

Sander Wassink
Sander Wassing

Sander Wassing heeft zich tijdens zijn studie geschiedenis gespecialiseerd in de geschiedenis van de Nederlanden gedurende de zestiende en zeventiende eeuw en schreef zijn scriptie over de Beeldenstorm (1566) en Alva’s Raad van Beroerten. Momenteel geeft Wassing als freelance historicus lezingen, schrijf hij artikelen, verzorgt gastlessen op scholen en is werkzaam als stadsgids in Leiden. Daarnaast is hij verbonden als conservator aan de Stichting Historisch Museum Hazerswoude.

Deze lezing zal plaatsvinden in Buurtcentrum Hof ‘t Spoor (Terwijde), Operettelaan 629, 3543 BR Utrecht

Aanvang lezing: 20.00 uur. Zaal open vanaf 19:30 uur

Toegang: 5,- Leden HV: 2,50-

Graag vooraf opgeven activiteiten@histvervdmh.nl