Overzicht van 200 jaar geschiedenis van bestuur en inwoners van onze dorpen.

?200 jaar geschiedenis

In 1811 werden uit de toenmalige gerechten:

THEMAAT,?voorm. heerlijkheid in het Nederkwartier der prov. Utrecht, arr. Utrecht, kant. Maarssen , gemeente Haarzuilens ; palende N, aan de heerlijkheid Breukelen-Nijenrodes , O. aan Maarssenbroek, Z. aan Vleuten, W. aan Haar-Zuilens.Deze heerlijkheid bevat noch d., noch geh., maar slechts eenige verstrooid liggende huizen, beslaat eene oppervlakte van 484 bund. 54 v.r.94 v.ell., waaronder 435 bund. 61 v.r. 90 v. bel. belastbaar land. Men telt er 15 h., bewoond door 16 huisgez., uitmakende eene bevolking van 160 inw., die meest hun bestaan vinden in den landbouw. De inw., die op 6 na allen R.K. zijn, worden tot de stat. van Vleuten gerekend. De 6 Herv., die er wonen, behooren tot de gemeente Kockengen-en-de-Haar of Vleuten. Men heeft in deze heerlijkheid geen school, maar de kinderen genieten onderwijs te Vleuten. Deze heerlijkheid is later in drie?n gesplitst, en bevat thans drie afzonderlijke heerlijkheid, als: Themaat-Westrenens, Themaat-Uten?Engen, de Hegge-op-Themaat.

????????? Themaat op den Hegge, heerlijkheid in bet Nederkwartier der prov.Utrecht, arr. Utrecht, kant. Maarssen, gemeente Haarzuilens; palende W. en N. aan de heerlijkheid de Haar , O. aan Themaat-Westrenens, Z. aan Vleuten. Deze heerlijkheid bevat geene huizen; beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 4 bund. 23 v. r, 79 v. ell., en was vroeger leenroerig aan den huize van Vianen.

?????????Themaat uten Engh, heerlijkheid in het Nederkwartier der prov.Utrecht, arr. Utrecht, kant. Maarssen, gemeente Haaruilens; palende N. aan Maarssenbroek, O. aan de Lageweide, Z. aan Vleuten , W-. aan Themaat-Westrenens. Deze heerlijkheid beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 27 bund. 28 v. r. 7 v. ell., alles schotbaar land; telt l h., bewoond door 1 huisgez., uitmakende eene bevolking van 7 inw. Zij behoorde in het midden der vorige eeuw aan Mr. Johannes Cyprianus van Ewijck, thans Heer van den Eng, Schepen van Amsterdam.

?????????Themaat Westrenen, heerlijkheid in het Nederkwartier der prov.Utrecht, arr. Utrecht, kant. Maarssen, gemeente Haarzuilens; palende N. aan Gieltjensdorp, O. aan Maarssenbroek , Z. aan Vleuten , W. aan de Haar. Deze heerlijkheid beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 455 bund. 4 v. r. 76 v. ell., alles belastbaar land. Men telt er 14 h., bewoond door 15 huisgez., uitmakende eene bevolking van ruim 150 inw., en werd in het midden der vorige eeuw bezeten door Mr. Frederik Jan van Westrenen.

DE HAAR, ?gemeente in het Nederkwartier, der prov. Utrecht,arr. Utrecht, kant. Maarssen; palende N.W. aan de gemeente Lage-Nieuwkoop, N.O. aan Maarssen, Z.O. aan de gemeente Utrecht en Vleuten, Z.W. aan Gerverskop of Lagehorn. Deze gemeente bevat de heerlijkheid de Haar , Themaat, de Hegge op Themaat en Themaat Uten-Eng. Zij beslaat volgens het kadaster eene oppervlakte van 698 bund. .75 v. r. 23 v. ell., waaronder 698 bund. 70 v. r. 23 v. ell., belastbaar land, telt 44 h., bewoond door 87 huisgez., uitmakende een bevolking van 288 inw., die meest hun bestaan vinden in den landbouw. De R. K. die hier 260 in getal zijn , onder welke 210 Communikanten , behooren tot de stat. van Vleuten, De Herv. van welken? men er 30 aantreft, onder welke 7 ledematen, worden tot de gemeente van Vleuten gerekend.Men beeft in deze gemeente geen school, maar de kinderen genieten onderwijs te Vleuten.

VLEUTEN en DE MEERN, ?heerlijkheid in het Nederkwartier der prov.Utrecht arr. Utrecht, kant. Maarssen; palende N.W. aan de heerlijkheidde Haar, N.O. aan Themaat, O. aan de vrijheid der stad Utrecht, Z. aan den Ouden-Ryn, Rosweide en Veldhuizen, W. aan Harmelerwaard. Deze gemeente bevat de d. Vleuten en de Meern, benevens de pold. Vleuterweide. Zij beslaat volgens het kadaster, eene oppervlakte van 11509 bund. 33 v. r. 615 v. ell., waaronder 1264 bund. 80 v. r.47 v. ell.? schotbaar land; telt 144 h., bewoond door 286 huisgez.,uitmakende eene bevolking van 1100 inw.,. die meest in den landbouw hun bestaan vinden ; ook heeft men er eene bierbrouwerij. De Herv., die er ruim 250 in getal zijn, maken de twee gemeente van Vleuten en de Meern uit ,welke in deze burg. gemeente ieder een kerk hebben. De R K., van welke men er 800 telt, maken, met die van Haarzuilens en Laag-Nieuwkoop, eene statie uit, welke tot het aartspr.van utrecht behoort, door eene Pastoor bediend wordt en 1050 zielen, onder welke 650 Communicanten telt. De eerste, die na de Hervorming te Vleuten, Harmelen, Spengen en omgelegen dorpen als Pastoor heeft gearbeid, is geweest Johan van Aelst, die in Maart 1673 te Utrecht overleed. Men heeft in deze gemeente twee scholen , als ??ne te Vleuten en ??neaan de Meern.

OUDEN RHIJN, ?voorm. afzonderl. heerlijkheid in het? Nederkwartier der prov. Utrecht, arr, Utrecht kant. IJsselstein, gemeente Ouden-Rijn;palende N. aan den Ouden-Rijn , die haar van de heerlijkheid Vleuten scheidt, O. aan Papendorp en Galekop, Z. aan Heikop, W. aan Rosweide. De grond dezer voorm. heerlijkheid bestaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 424 bund. 28 v. r. 53 v. ell,? waaronder 420 bund. 88 v. r. 5 v. ell. belastbaar land. Men telt er 40 h., bewoond dooreven zoo vele huisgez., uitmakende eene bevolking van 260 inw., onder welke 60 Herv. en 200 R. K.

?????????Ouden-Rijn en Heikop, heerlijkheid in het Nederkwartier der prov.Utrecht,arr. Utrecht, kant. IJsselstein, gemeente Ouden-Rijn ; palende N. aan de heerlijkheid Vleuten, O. aan de heerlijkheid Papendorp en Galekop, Z. aan het Nedereinde-van-Jutphaas, W. aan Reijerskop-en-Rosweide. Deze heerlijkheid beslaat uit de voorm. afzonderlijke heerlijkheid Oudenrijn en Heikop, en beslaat ene oppervlakte van 767 bund. 40 v. r. 23 v. ell., waaronder 784 bund. 18 v, r. 45 v. ell. belastbaar land. Men telt er 80 h., bewoond door 82 huisgez., uitmakende eene bevolking van 300 in w., onder welke 80 Herv. en 220 R.K. Deze heerlijkheid was vroeger gedeeltelijk aan de prov. Utrecht, gedeeltelijk aan het Huis van Vianen leenroerig.

HEIJCOP, ?voorm. heerlijkheid In het Nederkwartier der prov. Utrecht, arr. Utrecht, kant. IJsselstein, gemeente Ouden-Rijn; palende N. aan den Ouden-Rijn, O. aan Galekop, Z. aan het Nedereinde van Jutphaas, W. aan Reijerskop.Deze heerlijkheid is sedert onheugelijke jaren met de gemeente Ouderijn vereenigd, en maakt daarmede thans de heerlijkheid Qude-Rijn-en -Heicop uit. Deze pold. beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 535 hand. 60 v. r. 20 v. ell., telt 10 boerderijen, en wordt door vier molens in den Rijn van het overtollige water ontlast.

PAPENDORP, heerlijkheid in het Nederkwartier der prov. Utrecht, arr.Utrecht, kant. IJsselstein, gemeente Ouden-Rijn; palende N. aan den Oude-Rijn, O. aan de vrijheid der stad Utrecht en aan West-Raven, Z. aan Galekop , W. aan de heerlijkheid den Ouden-Rijn en Heikop. Deze heerlijkheid bestaat uit de b. Papendorp en eenige verstrooid liggende huizen. Zij beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 51 bund. 60 v. r. 40 v. ell., waaronder 229 bund. 70 v. r. 40 v. ell. belastbaar land. Men telt er 16 h., bewoond door 16 huisgez., uitmakende eene bevolking van 50 inw., die meest in den landbouw hun bestaan vinden. De Herv., die er 20 in getal zijn , behooren tot de gemeente van de Meern. De R.K., van welke men er 30 aantreft, worden tot de stat. van Ouden-Rijn gerekend. Men heeft in deze heerlijkheid geen school, maar de kinderen genieten onderwijs te Meern. De kermis te PAPENDORP valt in den 26 September.

GALEKOP, heerlijkheid in het Nederkwartier der prov. Utrecht, arr.Utrecht, kant. IJsselstein, gemeente Ouden-Rijn, palende N. aan Papenkop, O. aan West-Raven, Z. aan het Nedereinde van Jutphaas, W. aan Heikop en den Ouden Rijn. Deze heerlijkheid beslaat eene oppervlakte van 446 bund. 20 v. r. 42 v. ell., en bevat het geh. Galecop, bestaande uit 6 b, bewoond door 10 huisgez., uitmakende eene bevolking van 80 inw., die meest hun bestaan vinden in den landbouw. De R.K.., van welke men er 60 aantreft, worden tot de statie van Oude-Rhijn-en-Jutphaas gerekend. De Herv., die hier 20 in getal zijn, behooren tot de gemeente van de Meern. Men heeft in deze heerlijkheid geene school, maar de kinderen genieten onderwijs te Meern, waarvan het schoolgebouw en des onderwijzerswoning, voor de helft in eigendom aan de gemeente Ouden-Rijn behooren en als zoodanig daardoor mede onderhouden worden.

VELDHUIZEN, ?gemeente in het Nederkwartier der prov. utrecht, arr.Utrecht, kant. IJsselstein, palende N. aan den Rijn , die haar van de gemeente Vleuten scheidt, O. aan den OudenRijn, Z. aan Achthoven , W. aan Harmelen. Deze gemeente bestaat uit de pold. Veldhuizen, Rosweide, Reijerscop-Indijk, Reijderscop-St.Pieters en Reijerscop-Creuningen; bevat het geh. Veldhuizen , benevens enige verstrooid liggende huizen, en beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 1159 bund. 5 v. r. 50 v. ell., en telt 46 b., bewoond door 50 huisgez., uitmakende eene bevolking van 300 inw., die meest in den landbouw hun bestaan vinden. De R.K., die er ruim 220 in getal zijn, parochi?ren gedeeltelijk te Ouden-Rijn, gedeeltelijk te Harmelen. De Herv., van welke men er ongeveer 80 telt, behooren gedeeltelijk tot de gemeente Vleuten, gedeeltelijk tot de gemeente Harmelen.Men heeft in deze gemeente geen school, maar de kinderen genieten onderwijs te Harmelen, te OudenRijn of te Vleuten. Deze gemeente is eene heerlijkheid, waarvan in het jaar 1530 door Keizer KAREL V, het schepenregt in plaats van het buurregt vergund werd. Zij was vroeger leenroerig aan het Sticht van Utrecht, en werd door de Staten dier provincie, in het jaar 1748, verlijd op Jonkheer Gijsbert Franco , Baron de MILAN VISCONTI , Heer van Nijevelt, Hinderstein, enz.

REIJERSCOP-CREUNINGEN, ?voorm. heerlijkheid in het Nederkwartier der pvov. Utrecht, arr. Utrecht, kant. IJsselslein, gemeente Veldhuizen; palende N. aan Veldhuizen, O. aan Reijerscop-Lichtenberg, Z. aan de gemeente Achthoven, W. aan Reijerscop-St.-Pieter.Deze heerlijkheid bevat niets dan den pold. Reijerscop-Creuningen,en daarin geen d., maar alleen het geh. Reijerscop-Creuningen,beslaat eene oppervlakte, volgens het kadaster, van 288 bund.55 v. r. 7 v. ell., waaronder 271 bund, 91 v. r. 67 v. ell. belastbaren grond; telt 14 h., met eene bevolking van 100 in w., die meest hun bestaan vinden in de landbouw.De Herv., die er 34 in getal zijn, behooren tot de gemeente Harmelen. De R.K., van welke men er 61 aantreft, worden tot de stat. van Harmelen gerekend. Er is in deze heerlijkheid geen school, maar de kinderen genieten onderwijs te Harmelen.

REIJERSCOP-ST.-PIETERS, ?vroeger meestal Reijerscop-Mierlo geheeten, heerlijkheid in het Nederkwartier der prov. Utrecht, arr. Utrecht, kant. IJsselstein, gemeente Veldhuizen; palende N. aan den pold.Bijleveld, O. aan Reijerscop-Creuningen, Z. aan Achthoven, W. aan Reijerscop-Indijk. Deze heerlijkheid bevat niets dan den pold. Reijerscop-St.Pieter, en daarin eenige verstrooid liggende huizen. Zij beslaat, volgens hetkadaster, eene oppervlakte van 93 bund. 99 v. r. 82 v. ell., waaronder 39 bund. 86 v. r, 62 v. ell. belastbaar land. Men telt er 3 h met eene bevolking van ruim 40 inw., die meest hun bestaan vinden in den landbouw. De Herv., die er 9 in getal zijn, behooren tot de gemeente van Harmelen. De R.K., van welke men er 50 aantreft, worden tot de stat. van Harmelen gerekend. Men heeft in deze heerlijkheid geen school, maar de kinderen genieten onderwijs te Harmelen. Deze heerlijkheid behoorde vroeger aan het kapittel van St. Pieter te Utrecht, waarom zij REIJERSCOP-ST.-PIETERS geheeten wordt. Den naam van REIJERSCOP-MIERLO ontleende zij vermoedelijk van eene oude ridderhofstad Mierlo, welke in het jaar 1250 bekend was. Deze heerlijkheidis sedert onheugelijke jaren met de gemeente Veldhuizen vereenigd en behoort thans aan het domein.

vier (nu voormalige) gemeenten gevormd: Vleuten, Oudenrijn, Veldhuizen en Haarzuilens.

Vleuten

Klimmende leeuwI : 11 september 1816″Van goud, beladen met een halve klimmende leeuw van keel, getongd en geklaauwd van azuur.” Oorsprong/verklaring: Het wapen is afgeleid van het wapen van de familie Van Vleuten. Al in het manuscript van heraut Gelre wordt een wapen genoemd voor Jan van Vleuten met daarop een halve uitkomende leeuw van keel. Of er een verband bestaat met de leeuw van Holland is me niet bekend. Het wapen is opgenomen in het nieuwe wapen van Vleuten-De Meern.

 

 

 

kaart gemeente Vleuten

 

Oudenrijn

Wapen OudenrijnI : 25 januari 1893″Een doorsneden schild, boven van keel, bezaaid met gouden blokjes en beladen met een klimmende aanziende gouden leeuw (van Renesse), beneden van zilver, beladen met 3 zuilen van keel (van Zuylen).” Oorsprong/verklaring: Een combinatie van de wapens van Renesse en Zuilen, aangezien de heerlijkheid lange tijd in bezit is geweest van de geslachten Van Renesse en Van Zuylen.

 

kaart gemeente Oudenrijn

 

Haarzuilens

Wapen HaarzuilensI : 15 september 1932″Gevierendeeld : 1 en 4 in keel 3 ruiten van zilver, 2 en 3 in zilver 3 zuilen van keel,” Oorsprong/verklaring:Ruiten en zuilen, die verwijzen naar de herkomst van de naam Haarzuilens, die samenhangt met de familie baron Van Zuijlen van Nyevelt van de Haar. Deze driedubbele naam is afkomstig van verschillende adellijk families, die door huwelijk hun naam en wapen met elkaar verbonden. De ruiten van de familie Van de Haar en de zuilen van de familie Van Zuijlen waren de kenmerkende elementen van het wapen. Al in de vijftiende eeuw was de naam Haarzuyiens aan het dorp gegeven. (bron: Haarzuijlens.net)

 

kaart gemeente Haarzuilens

 

Veldhuizen voerde geen zelfstandig wapen.

 

kaart gemeente Veldhuizen

 

Uit (delen van) deze gemeenten ontstond op 1 januari 1954 ??n gemeente: Vleuten-De Meern.

Wapen Vleuten-De MeernI : 5 mei 1958″Gevierendeeld : I van goud beladen met een halve klimmende leeuw van keel, getongd en geklauwd van azuur, II van keel, bezaaid met gouden blokjes, en beladen met een klimmende aanziende gouden leeuw, III in keel 3 ruiten van zilver, IV in zilver 3 zuilen van keel.” II : 9 juni 1961″Gevierendeeld : I van goud beladen met een halve klimmende leeuw van keel, getongd en geklauwd van azuur, II van keel, bezaaid met gouden blokjes, en beladen met een klimmende aanziende gouden leeuw, III in keel 3 ruiten van zilver, IV in zilver 3 zuilen van keel. Het schild gedekt met een gouden kroon van 3 bladeren en 2 parels.” Oorsprong/verklaring: Het wapen is samengesteld uit elementen van de wapens van Vleuten (I), Oudenrijn (II en III) en Haarzuilens (III en IV). Bij de aanvraag van het wapen werd geen kroon toegevoegd, drie jaar later besloot de gemeente alsnog een kroon aan te vragen

 

Sinds 1 januari 2001 is het een onderdeel van de gemeente Utrecht.

Wapen St. MaartenOorsprong/verklaring : Het wapen is symbolisch de voorstelling van St.Maarten, die zijn jas doorsnijdt voor een bedelaar. Toen de bisschoppen nog de machthebbers waren, werd op het zilveren vlak deze hele voorstelling nogmaals afgebeeld. In 1528 werd deze voorstelling verwijderd. Utrecht is al een zeer oude stad. Wanneer precies stadsrechten zijn verleend is niet bekend. Het oudste stadszegel is bekend sinds 1196 en vertoont een burcht. Ook het tweede bekende grootzegel, met afdruk uit 1251 vertoont alleen een burcht. Op het derde, eveneens 13e eeuwse grootzegel is de burcht vergezeld van twee kruisen. Dit zijn tevens de enige drie zegels met enkel een burcht. De zegels, die vervolgens in gebruik zijn geweest tot 1529 vertonen allen Sint Maarten. Op het 13e eeuwse 4e grootzegel van de stad zit de heilige op een troon, op alle 15 andere bekende zegels gaat de heilige te paard met naast hem een bedelaar. In 1529 wordt een zegel gesneden met daarop het oude wapen, met Sint Maarten afgebeeld op het schild. Dit zegel is echter al hetzelfde jaar vervangen en komt maar 1x voor. Nadat in 1529 enige onenigheid was ontstaan over de voorstelling in het wapen en op de zegels, werd op de nieuwe zegels alleen het stadswapen, zonder Sint Maarten, aangebracht. Op het grootzegel stond tevens weer een afbeelding van een burcht, maar nu vergezeld van het stadswapen. Op alle latere zegels komt verder alleen het stadswapen voor. Het wapen wordt op de meeste zegels gehouden door twee leeuwen en gedekt door een kroon. De kroon verschilt sterk, van een parelkroon tot een koningskroon. De voorstelling op het huidige wapen, met een vijfbladerige kroon komt op de zegels niet voor.

De gemeentelijke herindeling vond plaats omdat ‘s lands grootste Vinex-locatie Leidsche Rijn op beide gemeentegronden lag. Het lag voor de hand om heel Leidsche Rijn bij Utrecht te voegen. De kernen Vleuten en De Meern hebben nog veel van hun zelfstandigheid behouden, ze zijn echter wel, samen met Haarzuilens en onder andere de grote nieuwbouwwijken Veldhuizen en Vleuterweide, samengevoegd tot de nieuwe Utrechtse wijk Vleuten-De Meern.

Ook voor 1811 is onze streek in het Nederkwartier beschreven. In 1772 verscheen er boek genaamdhedendaagsche~historie

Bronnen:

wikipedia, heraldrywiki, GOOGLE-books: Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden bijeengebracht door A.J. van der AA (1843) en vier kaarten van de gerechten; uitgave Hugo Suringar te Leeuwarden (1865)