Zeer succesvolle dagen Haarzicht

De drie dagen met archeologische rondleidingen waar de nieuwe wijk Haarzicht wordt gebouwd, waren een enorm succes! De rondleidingen werden georganiseerd door de Historische Vereniging en waren een resultante van de unieke samenwerking tussen de vereniging en de ontwikkelaar AM (Grondbank Haarzicht). Een kleine 800 mensen bezochten de plek en werden ook enthousiast over de Historische Vereniging en wat wij allemaal doen. Onze dank gaat uit naar de vele vrijwilligers van de Historische Vereniging die bijdroegen aan dit evenement, dank ook aan de gemeente Utrecht, de archeologen Erik Graafstal en Herre Wynia, IZI en uiteraard AM (Grondbank Haarzicht) voor de durf om een unieke samenwerking aan te gaan met een vrijwilligersorganisatie, de Historische Vereniging, over het erfgoed onder de te bebouwen grond.

Namens het bestuur,

Gerda Oskam (vz)

 

Publieksdagen opgravingen Haarzicht van 19 t/m 27 mei

In de komende periode ?wordt gestart met de bouw van het plan Haarzicht. Deze nieuwbouwlocatie is gelegen langs de Thematerweg, achter de Schoolstraat/ Multatulistraat in Vleuten. Een nieuwe woonwijk voor ca. 500 woningen wordt ontwikkeld door Grondbank Haarzicht. Voorafgaand aan de start van de bouw wordt archeologisch onderzoek uitgevoerd door de Archeologische Dienst Utrecht onder leiding van Erik Graafstal. Lees hier een update van Erik Graafstal.

De Grondbank Haarzicht vindt het belangrijk dat er gebouwd wordt met besef en respect voor de historie en de geschiedenis van het gebied. Zij willen de huidige en nieuwe bewoners ?hierbij betrekken. In het landschapsontwerp zullen herkenningen opgenomen worden zodat ook de toekomstige bewoners blijvend herinnerd worden aan de rijke historie.

In de wijk komt een nieuwe vestiging van de Vleutense Kees Valkensteinschool. De leerlingen van de school zullen betrokken worden bij de opgravingen door middel van een speciaal ontwikkeld educatietraject. In het ontwerp van de school zal ook gekeken worden hoe archeologische vondsten blijvend zichtbaar kunnen worden gemaakt.

Daarnaast kan ook het publiek kennisnemen van de opgravingen bij open kijkdagen.

De activiteiten zullen worden begeleid door o.a. medewerkers van de Historische Vereniging en archeologen van de gemeente Utrecht.

Voor meer informatie over het hele project kunt u kijken op: www.haarzichtvleuten.nl

  • 19 mei: Openstelling voor publiek (12.00 – 16.00 uur); informatie en rondleidingen om 13.00 en 14.30 uur
  • 21 mei: Openstelling voor publiek (12.00 – 16.00 uur); informatie en rondleidingen om 13.00 en 14.30 uur
  • 22 tm 25 mei: Educatieproject Kees Valkensteinschool en BSO
  • 27 mei: groot publieksprogramma, waaronder rondleidingen om 13.00 en 15.00 uur, kinderactiviteiten, etc. (12.00 ? 17.00)

Toegang bij alle activiteiten is gratis.

Voor de routebeschrijving klikt u hier.

Vorderingen opgravingen Haarzicht

Inmiddels zit het eerste deel van de opgravingen in Haarzicht erop. Verspreid over de zuidwesthoek zijn daarbij bewoningssporen gedocumenteerd uit de Midden- en Late IJzertijd, de Romeinse tijd en de Vroege Middeleeuwen. Alles bij elkaar gaat het om ruim 1000 jaar bewoning, ruwweg tussen 500 v. Chr. en 750 na Chr. Tussen de bewoningsfasen tekenen zich wel onderbrekingen af, onder andere als gevolg van rivieractiviteit. In de IJzertijd heeft namelijk een riviertak van de Rijn door het gebied gestroomd. Vooral in de eindfase, toen de rivier wat rustiger werd, boden de oeverwallen goede mogelijkheden voor bewoning en akkerbouw.

uitgegraven paalkuilen van enkele opslagschuurtjes voor oogstproducten ('spiekers') van rond het begin van de jaartelling
uitgegraven paalkuilen van enkele opslagschuurtjes voor oogstproducten (‘spiekers’) van rond het begin van de jaartelling
?
Een bijzondere ontdekking vormt een reeks potten die rond die tijd in de rivieroever zijn begraven. Heel opvallend zijn ook twee koeienhoorns die naast elkaar in dezelfde zone zijn gevonden. Samen met andere bijzondere deposities, zoals archeologen dat noemen, o.a. van botten en een stapel keien, wijst dit in de richting van offers. Dit soort rituele praktijken is voor de Midden- en Late IJzertijd van een paar andere plaatsen in Nederland bekend, o.a. bij Houten.
?
Over een paar weken gaat het archeologisch onderzoek verder, precies op de plek van de toekomstige Kees Valkensteinschool. Hier worden, naast oudere sporen, vooral ook resten uit de periode 500-750 na Chr. verwacht. Tussen 19 en 27 mei zullen op de schoollocatie allerlei activiteiten en rondleidingen voor de toekomstige scholieren en het algemene publiek worden georganiseerd.
Erik Graafstal
(archeoloog gemeente Utrecht)
Opgraving Haarzicht
Opgraving Haarzicht
Wilt u ook de opgravingen bewonderen kom dan naar de open dagen op 19, 21 en 27 mei van 12:00 tot 17:00 uur. Voor de routebeschrijving klikt u hier.
Voor meer informatie over Haarzicht, kijk o.a. dit interview met Erik Graafstal.

Publieksdagen opgravingen Haarzicht 19 tm 27 mei.

Het gebied ten noordwesten van Vleuten kent een lang en rijk, zij het wat verborgen verleden. Het gaat hier om een relatief oud deel van de stroomgordel van de Rijn, dat later niet meer door verleggingen van de rivier is ?omgewerkt?. Ook is in het gebied tussen Vleuten en Haarzuilens maar weinig aangetast door het afgraven (?afvletten?) van kleigrond ten behoeve van de dankpan- en baksteenindustrie, die in de vroeg-moderne tijd vooral rond Maarssen en Woerden floreerde. De hoge verwachtingen werden bevestigd door een archeologische kartering in de jaren 1994-1995, grotendeels uitgevoerd door vrijwilligers, o.a. van de Historische Vereniging. Vooral de percelen rond het Haarpad en de Joostenlaan zijn toen uitgekamd. Dit resulteerde in enkele tientallen nieuwe vindplaatsen met name uit de Late IJzertijd, Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen.

? Landschap Erfgoed Utrecht. Een impressie van het onderzoek door middel van proefsleuven door RAAP in 2008. Op de achtergrond het Bosje van Goes.
? Landschap Erfgoed Utrecht. Een impressie van het onderzoek door middel van proefsleuven door RAAP in 2008. Op de achtergrond het Bosje van Goes.

Het gebied van de toekomstige bouwlocatie Haarzicht bleef toen grotendeels buiten beeld, ook omdat deze voornamelijk bestond uit grasland, waar oppervlaktekartering uiteraard veel beperkingen kent. Daarom gaf de ontwikkelaar, Grondbank Haarzicht, in 2007 opdracht tot een verkennend booronderzoek uitgevoerd door archeologisch adviesbureau RAAP. Het jaar erop werden over de aangeboorde vindplaatsen proefsleuven aangelegd, om nader te onderzoeken wat de omvang, aard, ouderdom en kwaliteit van de bewoningsresten was. Het bleek te gaan nederzettingen uit de IJzertijd (800 vC ? begin van de jaartelling) en de Romeinse tijd, vermoedelijk bestaande uit ??n of twee boerderijen, die op steeds wisselende plaatsen in het landschap werden herbouwd. Ook in de Vroege Middeleeuwen (c. 500-800) bleek er in Haarzicht te zijn gewoond. Het lijkt erop dat de bewoning in alle fasen gelegen was aan restgeulen van oude takken van de Rijn. Zo blijkt de ?Sloot van Themaat?, die schuin door het gebied loopt, een overblijfsel te zijn van een crevasse- of overloopgeul die aan het begin van de Vroege Middeleeuwen is ontstaan.

?

? afd. Erfgoed gemeente Utrecht. Luchtfoto van de huidige situatie van Haarzicht vanuit het zuidoosten.
? afd. Erfgoed gemeente Utrecht. Luchtfoto van de huidige situatie van Haarzicht vanuit het zuidoosten. Niets verraadt dat een groot deel van het terrein op de voorgrond bezaaid is met archeologische resten. De schuine sloot wat meer op de achtergrond, die langs het Bosje van Goes loopt is de Sloot van Themaat, waaronder een oude rivierbedding schuilgaat.

De ontwikkelaar van het gebied, de Grondbank Haarzicht, heeft zich ingespannen om zoveel mogelijk van de archeologische resten onaangeroerd in de bodem te bewaren voor toekomstige generaties van onderzoekers. Voor een deel is dat gebeurd door de uit te geven kavels op te hogen zodat de woningen zonder schade aan het bodemarchief kunnen worden gebouwd. Voor een deel ook zijn de resten ingepast in een wijkpark dat opgehangen is aan de Sloot van Themaat en waarin de oude rivierloop herkenbaar zal terugkeren in de parkaanleg. De delen die niet konden worden ingepast, vooral de toekomstige straten met riool- en andere nutsleidingen, zullen in de komende maanden worden onderzocht door de afdeling Erfgoed van de gemeente Utrecht. Naar verwachting zullen hierbij sporen uit alle fasen van de ruim 1000-jarige bewoning van dit gebied worden aangetroffen.

?

De eerste resultaten van het onderzoek zullen worden gepresenteerd tijdens de educatie en de publieksdagen 19 t/m 27 mei. Meer hierover in de nieuwsbrief en het tijdschrift van de Historische Vereniging.

Erik Graafstal